Free shipment on orders of € 150,- and more (within EU)

Er zit meer achter circulariteit - deel 2/2

Op onregelmatige basis deelt Hul le Kes' algemeen directeur Sebastiaan de 'Hul le Kes manier van denken', onze drijfveren en waarden op onze website. Deze keer schreef hij het tweede deel van zijn essay over circulair denken en doen. Wil je graag het eerste deel van de blog lezen? Klik dan hier.

Do you prefer to read this blog in English? Click here for the English version.

In mijn zoektocht naar alternatieve manieren van management en bedrijfsvoering heb ik mij de afgelopen jaren verdiept in niet-Westerse levensfilosofieën en net zoveel inspiratie haal ik uit processen die zich in de natuur afspelen. De combinatie van natuur en niet-Westerse levensbeschouwingen is niet vreemd. Gelukkig zijn er namelijk op onze planeet nog heel veel (lokale) volken en geloven die nog nauw in samenspraak met de natuur leven. Veel reguliere managementboeken die ik in de afgelopen jaren las refereren op hun beurt met enige regelmaat naar natuurverschijnselen en ‘primitieve volken’ (overigens een vreselijke benaming zeker in deze context). Het is dan ook niet verwonderlijk dat zelfs wij in ‘het Westen’ al van jongs af aan één specifiek natuurlijk én circulair proces goed krijgen aangeleerd.

Watercyclus

De kringloop van water is ons allemaal bekend. We weten dat water verdampt en opstijgt op de ene plek, condenseert op een andere plek en als regen, sneeuw of hagel weer op de aarde neerkomt om zo de cyclus weer opnieuw te starten. We weten dat er een periode tussen de verschillende procesonderdelen zit en dat geen enkel van de onderdelen op dezelfde plek plaatsvindt. Ook begrijpen we allemaal dat er nog tal van andere dingen invloed hebben op het water. De zon zorgt ervoor dat er genoeg warmte is om de boel te laten verdampen. Bergen zorgen ervoor dat het water voor langere periode wordt opgeslagen in ijskappen en rivieren zorgen ervoor dat het water richting de zee wordt verplaatst. Daar heeft de maan dan weer invloed op het water via eb en vloed. We weten dat alle levende organismen op onze aarde afhankelijk zijn van water. We kunnen ons ook allemaal indenken op welke, helaas vaak negatieve manier, de mens invloed heeft op het water. Stuwmeren, afvalwater, waterzuivering en verpoldering zijn slechts een paar voorbeelden. Cyclisch en holistisch denken krijgen we van kinds af aan aangeleerd als het gaat om water. Op andere vlakken is het niet echt ingebed in ons Westerse denken en dat terwijl alles wat we om ons heen waarnemen bestaat uit vicieuze cirkels.

Water heeft al veel plekken op aarde gezien en ontelbare cyclussen doorgemaakt. (Foto: Scott v. Kampen Wieling)

Levenscycli

Wat mij in mijn onderzoek naar niet-Westerse levensfilosofieën duidelijk werd is het feit dat zij allemaal het leven zelf beschouwen als een groot circulair proces. Kabbalah, Jaïnisme, Hindoeïsme, Boeddhisme en vele andere filosofieën en geloven zijn gestoeld op het proces van reïncarnatie. Ze kennen ook allemaal Karma als fenomeen of iets van gelijke strekking. Vanuit deze levensfilosofieën is het daarom normaal dat acties die nu of in het verleden zijn begaan invloed hebben op de toekomst. Die toekomst kan dichtbij maar ook ver weg zijn; in dit leven of in een ander leven, in dit land of een ander land. Dat principe van denken resulteert erin dat personen die leven volgens deze principes met meer respect omgaan met hun naasten en alles om hen heen.

Jaïnisten met mondkapjes op zodat ze niet per ongeluk schade aanrichten bij levende organismen. (foto: Getty Images)

In het geval van Jaïnisten gaat het zo ver dat monniken in sommige gevallen naakt, of in slechts een witte katoenen doek, gekleed gaan om zo andere levende organismen van enig leed te ontzien en daarmee hun eigen ego uit te bannen. Diezelfde monniken dragen mondkapjes om zo geen insecten of micro organismen in te ademen en lopen op blote voeten met een bezem voor zich uit te vegen om geen enkel organisme dood te trappen. Ze zijn veganistisch en gaan daarin zover dat planten waar veel micro organismen op leven ook niet worden gegeten. Ook de ‘normale’ Jaïnist is vaak veganistisch, maar op z’n minst vegetarisch. Ik vind het een fascinerende manier van denken en leven, in schril contrast met ons Westerse leven. Hoe vaak in ons leven staan wij stil bij micro organismen? Dat terwijl micro organismen zo ontzettend belangrijk zijn voor ons eigen bestaan. Het feit dat men vanuit de Jaïnistische levenswijze continu bezig is met alle levende organismen heeft alles van doen met hun geloof in reïncarnatie en de daarbij behorende Karmische krachten.

(N.B. Het Jaïnisme gelooft niet in het bestaan van een god, of goden, maar in de pure essentie van alle levende organismen en hun zielen. Ze gaan uit van onze eigen kracht die ervoor moet zorgen dat de wereld voor nu en in de toekomst in balans blijft. Volgens mij kunnen wij daar als Westerse maatschappij heel veel van leren.)

 

Ik zou meerdere blogs kunnen wijden aan de diverse invalshoeken van reïncarnatie binnen allerhande niet-Westerse levensfilosofieën, wellicht doe ik dat nog wel een keer. Waarom ik het hier aanhaal is omdat ik geloof dat het denken in vicieuze cirkels zoals reïncarnatie helpt om te komen bij een betere wereld. Een wereld waarin we liever en zorgvuldiger met elkaar omgaan. Als we dat doen heeft dat invloed op alle generaties na ons, zowel psychisch als milieutechnisch. Het overdragen aan volgende generaties is al een soort reïncarnatie op zich.

Ook vanuit wetenschappelijk oogpunt (overigens wordt wetenschap bij bijvoorbeeld Kabbalah en Jaïnisme met open armen ontvangen) is het leven per definitie een circulair proces; onderdeel van een ecosysteem. We worden geboren, leven ons leven (en beïnvloeden daarmee vele andere circulaire processen), gaan dood, worden begraven of gecremeerd, worden opgegeten door micro organismen, maden, wormen enzovoort. Die verplaatsen zich op hun beurt weer in de magen van een vogel, die sterft in een akker vol graan, dat graan wordt uiteindelijk brood, dat brood wordt gegeten door een mens en zo start de cyclus weer opnieuw. En zo zijn er nog tal van mogelijke scenario’s te geven. Wellicht is dit circulaire proces wel gewoon wat er wordt bedoeld met reïncarnatie, wie zal het zeggen... Feit is dat alles wat we doen invloed heeft op elkaar en we niet circulair kunnen denken zonder complex te denken.

Het is gek als je nooit meer vraagtekens zou hoeven zetten bij een circulair proces. Een circulair proces is per definitie een moeilijk en chaotisch proces met vele aftakkingen dat slecht te controleren valt. Daarom vond/vindt men het in ‘ons’ Westen zo fijn om alles in korte lineaire processen om te zetten; begrijpbaar en compact: maar totaal incompleet.

Mode cyclus

Wij als gebruikers van kleding, en producten in het algemeen, zien niks van alle processen die komen kijken bij het maken van kleding. Hoe hard we er ook om zullen vragen, hoe goed duurzame modelabels ook hun best doen. Het maken van kleding is zo een immens ingewikkeld systeem vol aftakkingen dat het onmogelijk is om je in te beelden hoe heftig de impact op de wereld is. Natuurlijk kunnen we er elementen uit halen en dat moeten we allemaal ook blijven doen. Over de uitbuiting van mensen, over de vervuilde rivieren, over het waterverbruik, over de massa's chemicaliën, over de tonnen aan kilo’s kleding die ieder jaar worden verbrand en ga zo maar door. Maar willen we écht circulair gaan handelen dan moeten we eerst onszelf weer één gaan voelen met de natuur en nadenken bij al onze handelingen en aankopen.

Imperfectie als sleutel tot een perfecte cyclus

We zullen álle levende organismen moeten herwaarderen, onszelf als mensen niet langer boven iets of iemand anders plaatsen. We moeten op zoek naar de oermens in onszelf, de ‘primitieve volken’ (in deze context eerder ‘inspiratie volken’) zoals ik al eerder noemde. Gebruiken van de natuur wat we nodig hebben en zorgen dat de natuur alles van ons kan gebruiken wat het nodig heeft zonder dat daar ook nog maar een microgram afval aan te pas komt. Als we dat kunnen dan kunnen we leven volgens een, naar mijn idee, perfect cradle to cradle concept. Moeten we daarvoor een stap terug doen? Ja. Is dat erg? Nee.

We zijn verslaafd aan onze huidige luxe levens en beseffen ons niet dat die geclaimde ‘luxe’ heel veel ellende met zich mee heeft gebracht. Naast opwarming van de aarde, uitsterven van dieren, omgekapte regenwouden ook obesitas, hart- en vaatziekten, uitbuiting van mensen, stress en burn-outs en ga zo maar door. We streven een onnatuurlijk perfectionisme na, perfectionisme dat wij als mensen mentaal niet aankunnen en de natuur niet kan verwerken. Onze persoonlijke lat ligt té hoog waardoor we stress ervaren om de meest belachelijke dingen. Onze lat voor producten ligt zo hoog dat we een kledingstuk niet meer willen strijken, geen geurtjes meer willen ruiken, niet willen dat de kleur vervaagd en niet willen dat het krimpt. Daarvoor worden er dan weer zoveel chemicaliën toegevoegd dat er hele ecosystemen uitsterven. Onze idealen zijn onrealistisch en het is de hoogste tijd dat iedereen zich dat gaat beseffen.

Laten we de imperfectie omarmen! Niemand is perfect en dus zullen onze producten nooit perfect zijn. Hoe rijk is het leven als we inzien dat niet iedereen en alles hetzelfde is, dat we de verschillen gaan omarmen en niet diskwalificeren. Laten we de schoonheid van al onze oneffenheden in gaan zien. Dat is waarom we bij Hul le Kes zo houden van imperfectie en ons er hard voor maken dat iedereen de onuitputtelijke, circulaire, kracht ervan in zal zien. Laten we rust en inspiratie vinden bij al die natuurlijke schoonheid.

De schoonheid van imperfectie: het stopwerk in mijn eigen tas die ik vele jaren geleden kreeg van Sjaak. 

Een circulaire economie heeft met zoveel facetten van doen dat ik er nog lang niet over uitgeschreven ben. Ik zal daarom de Hul le Kes gedachten over circulariteit, systemen, esthetiek en andere onderdelen die ons raken met jullie blijven delen via onze website. Dank voor het lezen, ik hoop dat ik je heb mogen inspireren.

 

Sebastiaan Kramer (34) is algemeen directeur bij Hul le Kes. Samen met Sjaak Hullekes studeerde hij af aan ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem. Sinds hun afstuderen werken en leven ze samen. Hoewel Sebastiaan zijn carrière startte als mode ontwerpers houdt hij zich tegenwoordig bezig met de bedrijfsvoering. Hij studeerde bedrijfskunde waar hij zich focuste op niet-Westerse en alternatieve manieren van management. Naast zijn werk voor Hul le Kes is hij directeur bij  Studio RYN en artistiek directeur van zowel Fashion + Design Festival Arnhem als Duurzame Mode 025.




Share this post